Gece plağı (oklüzal splint), bruksizm (diş sıkma/gıcırdatma) hastalarında dişleri mekanik olarak korumak ve çene eklemini rahatlatmak için kullanılan kişiye özel üretilmiş bir apareydir. Bursa'da Eyrice ADSM'de ağız ölçüsü alınarak laboratuvarda hazırlanan gece plakları, hastanın kapanış düzenine göre hassasiyetle ayarlanır.
Gece Plağı Nedir ve Nasıl Çalışır?
Gece plağı, genellikle üst çeneye uygulanan, sert veya yarı sert akrilik/polikarbonat malzemeden üretilen bir apareydir. Dişlerin birbirine doğrudan temas etmesini engelleyerek sıkma ve gıcırdatma kuvvetinin mine yüzeyine zarar vermesini önler. Aynı zamanda çene eklemini (TME) fizyolojik bir pozisyonda tutarak kas gerginliğini ve eklem yüklenmesini azaltır.
Bruksizm sırasında dişlere 500 Newton'u aşan kuvvet uygulanabilir. Gece plağı bu kuvveti geniş bir yüzeye dağıtarak tek bir diş veya noktaya binen aşırı yükü ortadan kaldırır. Böylece mine çatlakları, dolgu kırıkları ve diş eti çekilmesi önlenir.
Gece Plağı Kimlere Gereklidir?
- Bruksizm hastaları: Gece diş sıkma veya gıcırdatma tanısı konan kişiler.
- TME bozuklukları: Çene eklemi ağrısı, kilitlenmesi veya klik sesi olan hastalar.
- Mine aşınması: Dişlerde belirgin düzleşme ve aşınma paterni saptanan hastalar.
- Protetik koruma: Lamine, kron, köprü veya implant üstü protez taşıyan hastalar.
- Kronik baş ağrısı: Sabah uyanınca şakak veya çene bölgesinde ağrı hisseden kişiler.
- Ortodonti sonrası: Tel tedavisi tamamlanan hastalarda retantiyonla birlikte koruyucu amaçlı.
Gece Plağı Türleri
Gece Plağı Çeşitleri
| Sert Akrilik Plak | Yumuşak Silikon Plak | |
|---|---|---|
| Malzeme | Termopolimerize akrilik | EVA veya silikon |
| Dayanıklılık | 3-5 yıl | 6-12 ay |
| Etkinlik | Yüksek — kasları gevşetir | Orta — sadece dişleri korur |
| Konfor | Alışma 3-5 gün | İlk günden rahat |
| TME Tedavisi | Etkili | Sınırlı |
| Önerilen Kullanım | Ağır bruksizm, TME | Hafif bruksizm, geçici |
Eczaneden veya internetten satın alınan standart gece plakları (boil-and-bite) ağza tam oturmaz ve tedavi edici değildir. Kişiye özel üretilmemiş plaklar çene eklemini yanlış pozisyonlayarak durumu kötüleştirebilir.
Gece Plağı Nasıl Hazırlanır?
Plak Hazırlama Süreci
Kapanış analizi, TME muayenesi ve kas palpasyonu yapılır. Bruksizm şiddeti değerlendirilir ve uygun plak türü belirlenir.
Üst ve alt çeneden aljinat veya dijital tarayıcı ile hassas ölçü alınır. Kapanış kaydı yapılır.
Dental laboratuvarda modeller dökülür ve kişiye özel gece plağı sert akrilik veya polikarbonat malzemeden üretilir.
Plak ağza yerleştirilir, oklüzyon kağıdıyla kapanış noktaları kontrol edilir ve gerekli ayarlar yapılır. Hasta kullanım talimatı alır.
Gece Plağı Bakımı ve Kullanım İpuçları
- Her sabah plağı çıkardıktan sonra yumuşak diş fırçası ve soğuk su ile temizleyin.
- Sıcak su kullanmayın — plak deforme olabilir.
- Haftada 1 kez protez temizleme tableti ile dezenfeksiyon yapın.
- Havadar kutusunda saklayın, kapalı ortamda bakteri ürer.
- 6 ayda bir diş hekimine kontrol ettirin — aşınma ve uyum değerlendirilir.
- Plak üzerinde çatlak veya delik oluşursa hemen yenisini yaptırın.
- Her gece düzenli kullanın — aralıklı kullanımda etkinlik düşer.
İlk birkaç gece yabancı cisim hissi normaldir. 1 hafta içinde alışırsınız. Tükürük artışı da ilk günlerde olağandır. Eğer 2 hafta sonra hâlâ rahatsızlık devam ediyorsa hekiminize başvurun — kapanış ayarı gerekebilir.